Jak ustawić programator czasowy: mechaniczny czy cyfrowy i ile minut może uciec w 30 dni

Wersja krótka: jeśli pytasz, jak ustawić programator czasowy, ustawiasz trzy rzeczy (program, aktualną godzinę i tryb AUTO), a o tym, ile minut ucieknie w 30 dni, decyduje zegar w środku: sieciowy albo kwarcowy, z podtrzymaniem albo bez. Ja długo zakładałem, że tani timer do terrarium z kołkami musi być tym niedokładnym, a cyfrowy z wyświetlaczem tym porządnym. Potem przeczytałem karty i wyszło, że problem jest bardziej złośliwy.

Rachunek w tekście jest mój: biorę dokładności z kart producentów, podstawiam je do wzorów i zakładam, że błąd sumuje się w jedną stronę do następnej poprawki. Dane o przyciskach, segmentach, podtrzymaniu i obciążalności są z instrukcji.

Mam jeden programator z tarczą w szufladzie jako zapas. Kupiłem go, zanim przeczytałem kartę. To jest mój ulubiony model zakupowy: najpierw klik, potem dokumentacja.

Dwa zegary w jednej obudowie, czyli tarcza niczego nie obiecuje

Programator czasowy może wyglądać mechanicznie, ale czas może liczyć na dwa sposoby. Theben-timer 26 jest opisany jako analogowy zegar sterujący do gniazdka, bez rezerwy chodu (ohne Gangreserve) i synchroniczny z siecią. Karta nie podaje dokładności w sekundach ani minutach, tylko słowo „netzsynchron”.

OR-PRE-468 też ma tarczę, 96 pinów i producent nazywa go mechanicznym programatorem czasowym. Jednocześnie instrukcja mówi o technologii kwarcowej, dokładności ±1 s/dobę i autonomii 200 h. Tego urządzenia nie opisuję jako zakupu do terrarium, bo to model na szynę DIN. Przydaje się jako kontrprzykład: „z tarczą” nie znaczy automatycznie „zegar z sieci”.

OR-PRE-409 jest cyfrowy. Ma 16 programów, tryby ON, AUTO i OFF, tryb 12 lub 24 h, funkcje SUMMER/WINTER, RANDOM i odliczanie. Dokładność z instrukcji: ≤ 1 min/miesiąc (czyli około 2 s na dobę). Akumulator jest, instrukcja każe ładować go minimum 30 min przed pierwszym użyciem, ale nie podaje czasu podtrzymania.

Jak ustawić programator czasowy mechaniczny, czyli kwadranse pod palcem

W programatorze segmentowym zaczynasz od karty, nie od tarczy. Serio. Najpierw sprawdzasz, czy urządzenie ma rezerwę chodu i jak liczy czas. Potem dopiero dotykasz segmentów.

Dalej trzeba rozdzielić dwa modele, bo ich instrukcje mówią różne rzeczy.

Instrukcja theben-timer 26 jest obrazkowa. Pokazuje tarczę 24 h, segmenty po 15 min i znacznik (strzałkę), przy którym ma stanąć aktualna godzina. Pokazuje też przełącznik z pozycjami 1 = ON i 0 = OFF oraz ostrzeżenie, żeby nie wpinać kilku programatorów jeden w drugi. Kierunku obracania tarczy z niej nie wyczytałem.

Instrukcja OR-PRE-468 jest opisowa i daje schemat w trzech krokach:

1. Przesuń do wnętrza tarczy piny dla godzin, w których lampa ma pracować (jeden pin to 15 min, a minimalny zaplanowany czas to 2 piny, czyli 30 min).
2. Ustaw aktualną godzinę, obracając wskazówkę zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
3. Ustaw przełącznik trybu na AUTO: w pozycji OFF programator jest wyłączony, w ON pracuje ciągle, a program działa tylko w AUTO.

Szczegóły różnią się między modelami, więc kierunek obracania i znaczenie pozycji przełącznika sprawdzasz w instrukcji swojego egzemplarza.

W theben-timer 26 jeden segment ma 15 min, a cała doba ma 96 segmentów. Rachunek jest nudny i użyteczny: 96 · 15 min = 1440 min = 24 h.

Jeśli chcesz włączyć świetlówkę o 8:07, tarcza z takim podziałem nie ma takiej pozycji. Możesz wybrać kwadrans. Segment to nie minuta.

Programator czasowy elektroniczny: CLOCK, PROG i AUTO

OR-PRE-409 ustawia się według kolejności z instrukcji. Najpierw zegar, potem program, potem tryb pracy.

1. Włóż programator do gniazdka na minimum 30 min przed pierwszym użyciem.
2. Naciśnij RESET przed programowaniem.
3. Przytrzymaj CLOCK ponad 3 s.
4. SET i UP ustawiają godzinę, minuty oraz dzień tygodnia.
5. OK zatwierdza zegar.
6. PROG wchodzi w programowanie.
7. SET i UP ustawiają godzinę, minuty i dni tygodnia włączenia.
8. Kolejne PROG przechodzi do czasu wyłączenia tego samego programu.
9. OK kończy.
10. SET zmienia tryb, program działa w AUTO.

Kasowanie programu idzie przez PROG, potem CLEAR. Funkcja RANDOM włącza i wyłącza odbiornik w losowych odstępach między 18:00 a 6:00. Przy terrarium trzeba tylko uważać, żeby nie włączyć jej kombinacją SET + UP (lampa i świetlówka losowości nie potrzebują). Random w harmonogramie gada to bug, nawet jeśli instrukcja nazywa go funkcją.

Jeżeli układasz cały rok świecenia, to osobna robota. Ja mam rozpisane godziny w karcie o fotoperiodzie zmienianym co dwa tygodnie, gdzie czasy są zaokrąglane do 5 min.

Ile minut może uciec w 30 dni, czyli rachunek z kart

Najpierw tabela z kart i jednego rachunku. Tu nie ma mojego pomiaru, jest arytmetyka.

Zegar	Dokładność z karty	30 dni, rachunek	Rok bez poprawiania, rachunek
elektroniczny, kwarcowy OR-PRE-409	≤ 1 min/miesiąc	do 1 min	do 12 min
z tarczą, kwarcowy OR-PRE-468	±1 s/dobę	do 30 s	do 365 s, czyli ok. 6 min
z tarczą, synchroniczny theben-timer 26	„netzsynchron”, bez liczby	tyle, ile sieć	tyle, ile sieć

Dla zegara synchronicznego liczbę trzeba wziąć z sieci, bo taki zegar liczy okresy napięcia. Jest na to udokumentowany przypadek. W komunikacie z 6 marca 2018 ENTSO-E (europejska sieć operatorów systemów przesyłowych) podało, że od połowy stycznia średnia częstotliwość w Europie kontynentalnej wynosiła około 49,996 Hz, a zegary sterowane częstotliwością sieci, a nie kwarcem, miały opóźnienie bliskie sześciu minut. Jako przykłady komunikat wymienia zegary w radiach, piekarnikach i zegary do programowania ogrzewania.

Obszar synchroniczny Europy kontynentalnej z komunikatu obejmował 25 krajów, od Hiszpanii po Turcję i od Polski po Holandię. Stąd zdarzenie opisane przy Serbii i Kosowie dotyczyło też zegarów wpiętych do gniazdka we Wrocławiu. Sieć energetyczna ma dłuższy kabel niż moja cierpliwość do PDF-ów producentów.

W komunikacie z 9 lipca 2018 ENTSO-E opisało nowy program kompensacji, który uruchamia się automatycznie, gdy odchylenie czasu sieciowego przekroczy 60 s. Komunikaty, które czytałem, nie mówią, jakie odchylenia są codzienne. Mówią o zdarzeniach z 2018 roku i o progu kompensacji. Dobra, to już nie o terrarium.

Dla programatora wraca prosta rzecz: theben-timer 26 nie ma liczby dokładności w karcie. Ma tylko informację, że jest synchroniczny z siecią.

Przerwa w zasilaniu, czyli prawdziwy złodziej minut

Theben-timer 26 ma „ohne Gangreserve”, czyli brak rezerwy chodu. Ma też zegar synchroniczny z siecią. Z tych dwóch parametrów wynika prosta rzecz: kiedy nie ma napięcia, urządzenie nie ma z czego odmierzać czasu.

Przykład rachunkowy: przerwa 40 min oznacza 40 min spóźnienia tarczy po powrocie zasilania (i tak już zostaje, dopóki jej nie przestawisz). To więcej niż roczny dryf OR-PRE-409 z karty, gdzie wychodzi do 12 min.

OR-PRE-468 ma autonomię 200 h (200 h / 24 = 8,3 doby). OR-PRE-409 ma akumulator, ale instrukcja nie podaje, ile godzin trzyma.

Przy grzaniu przypomnę jedno: grzaniem steruje termostat, nie programator. Jeśli masz lampę grzewczą na harmonogramie, temat łączy się z termostatem do terrarium, a nie z samym zegarem.

Kwadrans jako jednostka, czyli dokładność przegrywa z podziałką

W programatorze segmentowym minimalny krok 15 min jest większy niż każdy dryf z tabeli policzony na 30 dni. Nawet wyjątkowe 3,5 min w 30 dni to 3,5 / 15 = 0,23 segmentu, czyli mniej niż jedna czwarta. W takim urządzeniu większym ograniczeniem jest sama podziałka i brak podtrzymania niż to, czy zegar w miesiąc przesunie się o parę minut.

Elektroniczny OR-PRE-409 ma zakres odmierzania od 1 min do 168 h i 16 programów. To wygodniejsze, jeśli chcesz wpisać konkretną minutę. Przy świetlówce UVB programator jest tylko zegarem zasilania, a temat spadku emisji jest osobny, opisałem go przy wymianie świetlówki UVB.

Co wolno podłączyć, czyli karta zamiast zgadywania

Piszę tu wyłącznie o gotowych urządzeniach z wtyczką.

Theben-timer 26 ma w karcie 16 A przy 250 V AC i cos φ = 1, 4 A przy cos φ = 0,6, żarówki i halogeny 3500 W oraz lampy LED powyżej 8 W: 400 W. Pobór własny to ok. 0,8 W, temperatura otoczenia od −40 do 55 °C, IP 20. OR-PRE-409 ma maksymalny prąd 16 A, maksymalną moc 3680 W i temperaturę pracy 0–50 °C.

IEC 60730-2-7:2026 istnieje i według katalogu dotyczy timerów oraz zegarów sterujących, między innymi do sprzętu domowego. Pełnego tekstu nie czytałem, katalog nie podaje tolerancji dokładności zegara, więc żadnej liczby „z normy” tu nie ma.

Programatora z segmentami 30-minutowymi tu nie rozpisuję. Nie mam otwartej karty takiego modelu.