Terrarium 80×40×40 policzone: moc, mata, termostat i termometr pod wymiar
Przez chwilę szukałem maty 75 W, ponieważ taką moc sprzedawca rzucił przy zakupie terrarium. Teraz rozdzielam ogrzewanie całego wnętrza od ciepłego miejsca na dnie i poprawiam założenie we własnym bilansie.
Kuba Malinowski 14 listopada 2026 9 min czytania
- Geometria
- Ściany boczne 0,96 m², dno 0,32 m², objętość 128 l
- U ściany w pokoju
- ≈ 3,8 W/(m²·K)
- Moc dla całego wnętrza przy ΔT = 10 K
- ≈ 48 W przy 5 wymianach powietrza/h
- Mata HabiStat HHM17
- 20 W, 43 × 28 cm, 37,6 % dna
- HabiStat Mat Stat
- Obciążenie do 300 W, nastawy 18–34 °C
- Dokładność temperatury SHT31
- Typowo ±0,2 °C w zakresie 0–90 °C
„75 W”, rzucił sprzedawca, kiedy kupowałem terrarium 80×40×40. Ten wymiar oznacza 0,96 m² ścian bocznych, 0,32 m² dna i 128 l objętości. Podniesienie temperatury całego wnętrza o 10 K ponad pokój wymaga w przyjętym modelu około 40–50 W. Mata HabiStat 20 W zajmuje około 38 % dna i ogrzewa miejsce, nie całą objętość. Podłączam ją zawsze przez termostat.
Przez chwilę naprawdę szukałem maty 75 W. Miałem kupić terrarium dla gekona lamparciego, a potraktowałem liczbę ze sklepu jako gotową specyfikację zakupową (sam sobie dopisałem resztę wymagań). Nie mam tu własnych pomiarów, mam karty i rachunek.
Sam wcześniej policzyłem 76 W w karcie o zapotrzebowaniu na moc, teraz wracam do oporu po zewnętrznej stronie szkła. Terrarium stoi w pokoju, a moje wcześniejsze założenie odpowiadało powierzchni zewnętrznej budynku. Różnica trafia prosto do wyniku.
Ile szkła ma 80×40×40, czyli geometria przed zakupami
Zaczynam od powierzchni, nie od pojemności podanej w litrach, przyjmując wymiary 0,8 × 0,4 × 0,4 m. Wszystkie boczne ściany traktuję jako szkło, górę jako siatkę uwzględnioną przez wymianę powietrza.
| Element | Rachunek | Wynik |
|---|---|---|
| Ściany boczne | 2 · 0,8 · 0,4 + 2 · 0,4 · 0,4 | 0,96 m² |
| Dno | 0,8 · 0,4 | 0,32 m² |
| Objętość | 0,8 · 0,4 · 0,4 | 0,128 m³ = 128 l |
Powierzchnia dna przyda mi się do porównania mat, a powierzchnia ścian służy do obliczenia strat przez szkło. Objętość wchodzi do części wentylacyjnej bilansu.
Samo „128 l” nie wybiera grzejnika, potrzebuję jeszcze różnicy temperatur między wnętrzem a pokojem oraz założenia o wymianie powietrza. Bez tego liczba watów wygląda konkretnie, ale nadal brakuje jej warunków.
Opór po obu stronach szyby, czyli skąd 3,8 zamiast 5,8
Współczynnik U opisuje, ile ciepła przechodzi przez 1 m² przegrody przy różnicy temperatur 1 K. Mniejszy U oznacza mniejszy przepływ ciepła przy tych samych pozostałych warunkach.
Korzystam z oporów przejmowania ciepła zestawionych w BRE BR 443 za BS EN ISO 6946. Dla pionowej ściany i przepływu poziomego opór wewnętrzny wynosi 0,13 m²·K/W. Po obu stronach terrarium przyjmuję nieruchome powietrze pomieszczenia, zatem używam tej wartości dwukrotnie.
Pomijam opór samej szyby o grubości 4 mm, traktując cienkie szkło jako warstwę o małym oporze względem oporów przejmowania.
Opór zewnętrzny 0,04 m²·K/W dotyczy zewnętrznej powierzchni przegrody budynku. Z nim wychodzi U = 1 / (0,13 + 0,04) ≈ 5,9 W/(m²·K). To rząd wartości 5,8 przyjętej w mojej karcie o tym, ile watów ogrzeje terrarium.
Nie zmieniła się geometria, zmieniłem warunek po drugiej stronie szyby (wcześniej sprawdziłem liczbę, ale zostawiłem jej założenie). W programie nazwałbym to poprawką konfiguracji. Dobra, to już nie o terrarium.
Waty na całe wnętrze, czyli ambicje większe od maty
Liczenie całego wnętrza cieplejszego od pokoju wymaga dodania strat przez ściany, dno oraz wymianę powietrza:
Q = U_śc · A_śc · ΔT + U_dna · A_dna · ΔT + 0,335 · V · n · ΔT
Przyjmuję V = 0,128 m³ i n = 5 wymian/h, jak we wcześniejszej karcie. W obliczeniach zachowuję niezaokrąglone wartości U, wyświetlane 3,8 i 2,9 są przybliżeniami.
| ΔT ponad pokój | Ściany | Dno | Wentylacja | Razem | Wcześniejszy model, U = 5,8 |
|---|---|---|---|---|---|
| 5 K | 18,5 W | 4,7 W | 1,1 W | 24 W | 38 W |
| 10 K | 36,9 W | 9,4 W | 2,1 W | 48 W | 76 W |
| 15 K | 55,4 W | 14,1 W | 3,2 W | 73 W | 115 W |
Wiersz ΔT = 5 K czytam tak: całe wnętrze ma być o 5 K cieplejsze od pokoju. Przy przyjętej wymianie powietrza wymaga to około 24 W stałego dopływu ciepła. Temperatura pokoju służy tu za punkt odniesienia, żadne urządzenie jej nie nastawia.
Dla ΔT = 15 K wychodzi około 73 W, przy niezmienionej geometrii i tych samych oporach. Trzykrotnie większa różnica temperatur daje trzykrotnie większe straty, z drobną różnicą wynikającą z zaokrągleń tabeli.
Przy ΔT = 10 K same ściany odpowiadają za 36,9 / 48 · 100 % ≈ 77 % całości. To około 3/4 strat w tym modelu (a ja na początku patrzyłem wyłącznie pod dno).
Przy oporach właściwych dla pomieszczenia wychodzi około 2/3 wcześniejszego wyniku. Tamten rachunek zostawiam jako górną granicę z zapasem, nie jako obowiązkową moc zakupową.
Również obecne 48 W dotyczy ogrzania całego wnętrza o 10 K. Terrarium z gradientem temperatur ogrzewa miejsce, zatem ten bilans traktuję jako górną granicę względem takiego zadania. Dno leżące na blacie ma też mniejsze straty niż przyjęte tutaj dno z powietrzem pod spodem (to osobne ograniczenie modelu).
Przed wyborem mocy maty potrzebuję zatem określić ogrzewany obszar, zamiast przepisywać wynik całego bilansu na opakowanie.
Mata pod wymiar dna, czyli centymetry też pobierają głos
Mata grzewcza do terrarium ma moc oraz powierzchnię. Dopiero ich iloraz pokazuje moc powierzchniową: P / A, w W/m². Udział w dnie liczę jako A_maty / 0,32 m² · 100 %.
| Mata | Wymiary | Pole | Udział w dnie | Moc | Moc powierzchniowa | Energia przez 30 dni bez przerwy |
|---|---|---|---|---|---|---|
| HabiStat HHM11 | 28 × 28 cm | 0,078 m² | 24,5 % | 12 W | 153 W/m² | 8,6 kWh |
| HabiStat HHM17 | 43 × 28 cm | 0,120 m² | 37,6 % | 20 W | 166 W/m² | 14,4 kWh |
| HabiStat HHM23 | 59 × 28 cm | 0,165 m² | 51,6 % | 28 W | 169 W/m² | 20,2 kWh |
| Zoo Med RH-5 | 20 × 30 cm | 0,060 m² | 18,8 % | 16 W | 267 W/m² | 11,5 kWh |
| Zoo Med RH-6 | 20 × 45 cm | 0,090 m² | 28,1 % | 24 W | 267 W/m² | 17,3 kWh |
Pola w tabeli są zaokrąglone, udziały i W/m² policzyłem z wymiarów. Żadna z przywołanych kart nie określa wymaganej części ogrzewanego dna, zatem 37,6 % opisuje konkretną matę pod terrarium 80×40.
Między HHM11 a HHM23 powierzchnia rośnie z 0,0784 m² do 0,1652 m², czyli około 2,1 raza. Moc rośnie z 12 W do 28 W, około 2,3 raza. Dostaję ponad 2 razy więcej ogrzewanego dna i ponad 2 razy więcej watów, przy zbliżonej mocy powierzchniowej 153–169 W/m².
To pomaga mi czytać katalog: większy model tej serii przede wszystkim zajmuje większy obszar. Sam przyrost watów nie oznacza proporcjonalnego wzrostu mocy przypadającej na każdy metr kwadratowy maty.
HHM17 daje około 38 % pokrycia przy 20 W. Względem bilansu dla ΔT = 10 K to 20 / 48 ≈ 42 %, czyli około 40 % potrzebnej mocy. W tym modelu nie ogrzeje całego wnętrza o 10 K, ma tworzyć ciepłe miejsce na dnie.
HHM17 i RH-6 mają zbliżone moce, 20 i 24 W, ale odpowiednio 166 i 267 W/m². Porównanie samych watów pomija tu różnicę powierzchni, którą rozwijam w karcie o macie grzewczej.
Kolumna energii oznacza pracę przez 24 h na dobę, przez 30 dni:
E = P · 24 · 30 / 1000
Dla 20 W wychodzi 14,4 kWh, czyli górna granica przy ciągłym zasilaniu, nie prognoza miesięcznego zużycia. Z termostatem mata pracuje krócej, źródła nie określają udziału tego czasu.
HabiStat pisze w karcie, że maty należy używać razem z Mat Stat. Zoo Med dopuszcza montaż wyłącznie na zewnątrz zbiornika, pod dnem albo na boku. Zaleca regulator mocy lub termostat przy temperaturze domu 80 °F lub wyższej, czyli około 27 °C. W swoim zestawieniu przyjmuję matę zawsze przez termostat.
Termostat, czyli 300 W zapasu i brak dokładności
Mat Stat jest termostatem dwustanowym: włącza grzejnik na pełną moc, a po osiągnięciu nastawy wyłącza. Dopuszczalne obciążenie wynosi 300 W.
Dla maty 20 W wykorzystanie limitu wynosi 20 / 300 · 100 % ≈ 6,7 %. Dla HHM23 o mocy 28 W wychodzi 9,3 %, zatem zestawione maty HabiStat 12–28 W mieszczą się w limicie obciążenia.
Sterowanie on/off oznacza pełną moc albo wyłączenie, mata nie pracuje z obniżoną mocą. W kolumnie kWh założyłem wyłącznie pierwszy stan przez całe 30 dni. Przy sterowaniu termostatem energię opisuje E = P · t_włączenia / 1000, gdzie czas podaję w h.
Do obliczenia rzeczywistego zużycia brakuje czasu włączenia, którego karta urządzenia nie podaje. Samo dopuszczalne obciążenie 300 W również niczego tutaj nie rozstrzyga.
Zakres nastaw wynosi 18–34 °C, a pokrętło ma skale °C i °F. Karta nie podaje dokładności temperatury ani histerezy, czyli różnicy temperatur załączania i wyłączania. Limit obciążenia opisuje inny parametr niż dokładność utrzymywania nastawy.
Wybierając termostat do terrarium, rozdzielam dopuszczalne obciążenie od jakości kontroli temperatury. Nastawę sprawdzam niezależnym termometrem tam, gdzie znajduje się sonda, której umiejscowienie omawiam w karcie o termostacie.
Termometr, czyli dokładność musi mieć dokument
Jako przykład udokumentowanego czujnika biorę Sensirion SHT31, z typową dokładnością temperatury ±0,2 °C między 0 a 90 °C. Dla wilgotności karta podaje typowo ±2 % RH.
To przykład parametru popartego kartą katalogową. Nie wiem, czy ten czujnik siedzi w jakimkolwiek termometrze terrarystycznym. Przy pokrętle Mat Stat takiej informacji o dokładności brakuje.
Przy zakupie szukam dokładności całego termometru podanej w jego dokumentacji. Sama karta przykładowego SHT31 nie załatwia sprawy za urządzenie z półki (nawet jeśli wyświetlacz wygląda przekonująco). Klawiatur mechanicznych mam za dużo, ale przynajmniej nie muszę szukać w ich dokumentacji dokładności temperatury.
Czas odpowiedzi temperatury do 63 % zmiany przekracza 2 s i silnie zależy od montażu oraz wymiany ciepła. Ten parametr nie mówi, że po 2 s odczyt jest już gotowym wynikiem.
Dla tego dna rozdzielam przynajmniej punkt nad matą i punkt po chłodnej stronie. Długość 80 cm daje miejsce na porównanie stron, ale nie narzuca odległości między sondami. Więcej punktów rozpisuję w karcie o gradiencie temperatur.
Przy rozplanowaniu czujników zostaje jeszcze miejsce sondy względem ogrzewanej powierzchni. Od tego zaczyna się następne liczenie…
Pytania, które dostaję najczęściej
Jaka mata do terrarium 80×40×40?
HabiStat HHM11 zajmuje 24,5 % dna i ma 153 W/m², HHM17 zajmuje 37,6 % przy 166 W/m², a HHM23 zajmuje 51,6 % przy 169 W/m². Zoo Med RH-5 i RH-6 zajmują odpowiednio 18,8 % oraz 28,1 % dna, oba przy 267 W/m². Żadna z tych kart nie określa, jaką część dna ma zajmować mata, zatem sam wymiar terrarium nie wyznacza jednego modelu.
Czy termostat Mat Stat uciągnie matę?
Dopuszczalne obciążenie Mat Stat wynosi 300 W, a zestawione maty HabiStat mają 12–28 W. Mata 20 W wykorzystuje 6,7 % tego limitu, a mata 28 W wykorzystuje 9,3 %. Karta termostatu nie podaje dokładności ani histerezy.
Dlaczego karta o watach podaje 76 W, a tu wychodzi mniej?
W karcie o watach przyjąłem U = 5,8 W/(m²·K), z mniejszym oporem po zewnętrznej stronie szkła. Tutaj po obu stronach ściany przyjmuję nieruchome powietrze pomieszczenia, co daje U ≈ 3,8 W/(m²·K). Przy różnicy 10 K cały bilans wynosi około 48 W zamiast 76 W. Oba wyniki są rachunkiem zależnym od założeń.
Źródła
- HabiStat Heat Mat: rozmiary i moce (HHM4–HHM47), zalecenie używania z termostatem Mat Stat — HabiStat, karta produktu
- HabiStat Mat Stat: termostat dwustanowy do mat, obciążenie do 300 W, zakres 18–34 °C — HabiStat, karta produktu
- ReptiTherm Under Tank Heater (U.T.H.): rozmiary, moce, montaż na zewnątrz zbiornika — Zoo Med Laboratories, karta produktu
- Conventions for U-value calculations, BR 443 — B. Anderson, L. Kosmina, BRE 2019: opory przejmowania ciepła Rsi i Rse wg BS EN ISO 6946
- Datasheet SHT3x-DIS, wersja 7 (grudzień 2022) — Sensirion: dokładność czujnika temperatury i wilgotności SHT31, czas odpowiedzi